Trekking στο Νεπάλ χωρίς εμπειρία: Από πού να ξεκινήσεις

Η πιο συχνή φράση που ακούω από όσους ονειρεύονται το Νεπάλ είναι «θα ήθελα, αλλά δεν έχω κάνει ποτέ τέτοιο πράγμα». Σχεδόν πάντα ακολουθεί μια δεύτερη: «μήπως είναι μόνο για αθλητές;». Η απάντηση είναι όχι. Τα περισσότερα trek στο Νεπάλ γίνονται σε μονοπάτια, με ξενώνες κάθε λίγες ώρες και χωρίς σχοινιά ή κραμπόν. Το ζήτημα δεν είναι αν έχεις «εμπειρία», αλλά αν διάλεξες διαδρομή που ταιριάζει στον χρόνο, στην αντοχή και στην ψυχολογία σου.

Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις τι σημαίνει πρακτικά «αρχάριος», πόση προετοιμασία αρκεί, γιατί το υψόμετρο είναι πιο σημαντικό από τα χιλιόμετρα, και πώς συγκρίνονται οι δύο πιο συνηθισμένες πρώτες επιλογές, το Poon Hill και το Langtang, με τις χαμηλότερες εναλλακτικές. Θα μιλήσουμε και για οδηγό, εξοπλισμό και κόστος, χωρίς νούμερα που θα έχουν αλλάξει μέχρι να τα διαβάσεις.

Να είμαι ειλικρινής από την αρχή: δεν υπάρχει trek χωρίς καμία δυσκολία, ούτε διαδρομή που να σου εγγυάται καλό καιρό ή άνεση. Υπάρχουν όμως διαδρομές που συγχωρούν τα λάθη των πρωτάρηδων, και με αυτές αξίζει να ξεκινήσεις.

Τι σημαίνει πραγματικά «αρχάριος»

Στο Νεπάλ ο αρχάριος δεν είναι αυτός που δεν έχει ανέβει ποτέ βουνό. Είναι αυτός που δεν έχει περπατήσει πολλές συνεχόμενες μέρες με σακίδιο, δεν έχει κοιμηθεί σε μεγάλο υψόμετρο και δεν ξέρει πώς αντιδρά το σώμα του μετά την τρίτη ανηφόρα της εβδομάδας. Όλα αυτά μαθαίνονται, και μάλιστα στο ίδιο το μονοπάτι, αρκεί η πρώτη διαδρομή να είναι σύντομη και με περιθώριο υποχώρησης.

Το teahouse trekking βοηθά πολύ: κοιμάσαι σε ξενώνα, τρως ζεστό φαγητό και δεν κουβαλάς σκηνή ή προμήθειες. Αυτό που σου μένει να διαχειριστείς είναι η αντοχή, το κρύο, η κόπωση και ο ρυθμός. Για τη γενική εικόνα του τι είναι αυτό το είδος πεζοπορίας δες τον πλήρη οδηγό για το trekking στο Νεπάλ.

Η δική μου εμπειρία από το βουνό είναι ότι οι άνθρωποι που δυσκολεύονται δεν είναι οι «αγύμναστοι». Είναι όσοι βιάζονται, όσοι δεν λένε ότι κουράστηκαν και όσοι διάλεξαν διαδρομή για να εντυπωσιάσουν κάποιον άλλον. Ο ειλικρινής αρχάριος που περπατά αργά συνήθως φτάνει πιο ευχάριστα από τον υπερόπτη που ξεκίνησε πρώτος.

Φυσική προετοιμασία: πόσο αρκεί

Δεν χρειάζεσαι προπόνηση μαραθωνίου. Χρειάζεσαι να αντέχεις πολλές ώρες περπάτημα, με ανηφόρες και κατηφόρες, μέρα με τη μέρα. Ο καλύτερος τρόπος προετοιμασίας είναι αυτός που μοιάζει με το trek: πεζοπορίες σε λόφους ή βουνά της Ελλάδας με σακίδιο, κατά προτίμηση πολλές διαδοχικές μέρες, και σκάλες ή ανηφόρες στην καθημερινότητα.

Η αερόβια αντοχή (γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμπι, ελαφρύ τρέξιμο) βοηθά, όπως και η δύναμη στα πόδια και στον κορμό, γιατί η κατηφόρα κουράζει τα γόνατα περισσότερο απ' όσο περιμένει κανείς. Ξεκίνα να προετοιμάζεσαι αρκετούς μήνες νωρίτερα, όχι τις τελευταίες δύο εβδομάδες, και δοκίμασε τα παπούτσια και το σακίδιο που θα φορέσεις πραγματικά.

Αν έχεις πρόβλημα καρδιάς, πνευμόνων, πίεσης, γονάτων ή παίρνεις φάρμακα, μίλα με γιατρό πριν κλείσεις οτιδήποτε. Εγώ δεν μπορώ και δεν πρέπει να σε ελέγξω από απόσταση· ο γιατρός σου μπορεί, και καλό είναι να του πεις ρητά ότι σκοπεύεις να περπατήσεις σε υψόμετρο.

Υψόμετρο: ο παράγοντας που δεν προπονείται

Η φυσική κατάσταση δεν σε προστατεύει από την υψομετρική νόσο. Μπορεί να πάθει και ο γυμνασμένος και να μην πάθει ο αγύμναστος. Αυτό που μετρά είναι πόσο γρήγορα ανεβαίνεις και πού κοιμάσαι. Γι' αυτό η πρώτη επιλογή ενός αρχάριου πρέπει να έχει μέτριο υψόμετρο ύπνου και ευέλικτο πρόγραμμα.

Ο πρακτικός κανόνας που μοιράζομαι σε όλους: αν νιώσεις επίμονο πονοκέφαλο, ναυτία, ζάλη ή ασυνήθιστη εξάντληση, το λες αμέσως στον οδηγό σου και δεν ανεβαίνεις πιο ψηλά. Η κάθοδος είναι συχνά η σωστή απόφαση, και δεν είναι αποτυχία. Αναλυτικά για τα συμπτώματα, την πρόληψη και τα όρια της ασφάλειας διάβασε τον οδηγό για την υψομετρική νόσο στα Ιμαλάια.

Για φάρμακα πρόληψης ή ασφάλιση με κάλυψη υψομέτρου και ελικοπτερικής διάσωσης, οι λεπτομέρειες ελέγχονται με τον γιατρό και την ασφαλιστική σου εταιρεία πριν από το ταξίδι, γραμμή προς γραμμή στο συμβόλαιο.

Ρυθμός: το μυστικό των πρωτάρηδων

Στα νεπαλέζικα λένε «bistari, bistari», σιγά σιγά. Είναι η πιο χρήσιμη συμβουλή που θα πάρεις. Ο σωστός ρυθμός είναι αυτός που σου επιτρέπει να μιλάς άνετα ενώ περπατάς. Αν λαχανιάζεις για να απαντήσεις σε μια ερώτηση, πας πολύ γρήγορα.

Οι καλές μέρες ξεκινούν νωρίς: πρωινό, αναχώρηση, στάσεις για νερό και τσάι, ζεστό γεύμα και άφιξη στον επόμενο ξενώνα νωρίς το απόγευμα, ώστε να ξεκουραστείς πριν νυχτώσει. Τα απογεύματα στα Ιμαλάια συχνά θολώνουν και κρυώνουν, οπότε δεν κερδίζεις τίποτα από το να περπατάς μέχρι αργά.

Μια συνήθεια που βοηθά πολύ: μικρές, τακτικές στάσεις αντί για λίγες μεγάλες, και φαγητό ακόμη κι όταν δεν πεινάς. Και μην αφήνεις το γκρουπ ή τον οδηγό να σε πιέσουν να ταιριάξεις στον ρυθμό κάποιου άλλου. Ο ρυθμός σου είναι ο μόνος που μετρά.

Ποια διαδρομή: Poon Hill, Langtang ή κάτι χαμηλότερο

Για πρώτο trek, η πιο λογική επιλογή είναι σχεδόν πάντα το Poon Hill: λίγες μέρες, μέτριο υψόμετρο, πυκνά χωριά και η πιο εύκολη διαχείριση αν κάτι πάει στραβά. Η δυσκολία του είναι οι ανηφόρες με τα πέτρινα σκαλιά και το πρωινό ξύπνημα, όχι το υψόμετρο ή η τεχνική.

Το Langtang είναι πιο ήσυχο και πιο «αληθινό βουνό», αλλά ανεβαίνει ψηλότερα και θέλει περισσότερες μέρες. Προσοχή: η περιοχή επηρεάστηκε από πρόσφατη καταστροφή και η πρόσβαση μπορεί να είναι περιορισμένη ή κλειστή. Πριν σχεδιάσεις οτιδήποτε εκεί, επιβεβαίωσε την τρέχουσα κατάσταση από επίσημες πηγές και από τον οργανωτή σου.

Αν θέλεις ακόμη πιο χαμηλά, υπάρχουν σύντομες διαδρομές με χωριά και δάση σε χαμηλότερο υψόμετρο, κυρίως γύρω από την Ποκάρα, που ταιριάζουν σε όποιον θέλει πρώτη γεύση χωρίς πίεση. Ο πίνακας συνοψίζει τις διαφορές.

Οδηγός, αχθοφόρος και άδειες

Για έναν αρχάριο ο οδηγός δεν είναι πολυτέλεια, είναι δίχτυ ασφαλείας. Ξέρει τον ρυθμό, τον καιρό, τα καταλύματα και πότε πρέπει να σταματήσεις. Επιπλέον, οι κανόνες στις προστατευόμενες περιοχές έχουν γίνει αυστηρότεροι τα τελευταία χρόνια και αλλάζουν, γι' αυτό πρέπει να επιβεβαιώνεις τις τρέχουσες απαιτήσεις για άδειες και οδηγό πριν φύγεις.

Υπάρχουν κρατικά τέλη και άδειες ανάλογα με την περιοχή. Δεν γράφω ποσά, γιατί αναθεωρούνται· ο οργανωτής ή οι επίσημες αρμόδιες αρχές είναι η σωστή πηγή.

Ο αχθοφόρος είναι προαιρετικός, αλλά για όποιον αμφιβάλλει για τη μέση ή τα γόνατά του κάνει μεγάλη διαφορά: περπατάς με μικρό σακίδιο και η προσοχή σου μένει στη θέα, όχι στο βάρος. Αξίζει να διαλέξεις οργανωτή που φέρεται δίκαια στο προσωπικό του, με σωστό εξοπλισμό και ασφάλιση.

Εξοπλισμός που μετράει

Η ουσία είναι λίγα πράγματα, καλά δοκιμασμένα. Παπούτσια πεζοπορίας που τα έχεις ήδη φορέσει αρκετές φορές, γιατί τα καινούρια φέρνουν φουσκάλες. Ρούχα σε στρώσεις: ανθεκτικό εσώρουχο, fleece, ζεστό μπουφάν και αδιάβροχο αντιανεμικό. Σκουφί, γάντια, φακός κεφαλής, αντηλιακό και γυαλιά.

Τα μπαστούνια βοηθούν στην κατηφόρα, το παγούρι με ταμπλέτες ή φίλτρο μειώνει τα πλαστικά, και ένας υπνόσακος κατάλληλος για την εποχή είναι χρήσιμος, αν και πολλοί ξενώνες δίνουν κουβέρτες. Ό,τι σου λείπει συχνά μπορείς να το νοικιάσεις ή να το αγοράσεις στο Κατμαντού ή στην Ποκάρα, αλλά το μέγεθος των παπουτσιών δεν το αφήνεις για εκεί.

Πακετάρισε λιγότερα απ' όσα νομίζεις. Κάθε περιττό κιλό το νιώθεις σε κάθε ανηφόρα, και αυτό είναι το πιο συνηθισμένο λάθος των πρωτάρηδων.

Κόστος: τι το ανεβάζει και τι το ρίχνει

Δεν υπάρχει μία τιμή για «ένα trek αρχαρίων». Το κόστος ανεβαίνει με την αιχμή της σεζόν, με λιγότερα άτομα στο γκρουπ, με περισσότερες μέρες, με ιδιωτικό οδηγό και αχθοφόρο, με πιο άνετα καταλύματα και με πιο σύνθετες μεταφορές. Η απομακρυσμένη περιοχή και οι εσωτερικές πτήσεις προσθέτουν επίσης.

Πέφτει όταν η ομάδα είναι μεγαλύτερη και μοιράζεται οδηγό και μεταφορές, όταν η διαδρομή είναι σύντομη και προσβάσιμη οδικώς, και όταν ταξιδεύεις εκτός πιο πολυσύχναστων περιόδων, με την προϋπόθεση ότι δέχεσαι περισσότερο ρίσκο καιρού. Αξίζει να δώσεις παραπάνω σε αξιόπιστο οδηγό, σε σωστή ασφάλιση και σε ένα πρόγραμμα με μια εφεδρική μέρα.

Αν χρειάζεσαι νούμερο, η τιμή διαμορφώνεται ανά ταξίδι. Πες μας τις μέρες που έχεις, την εποχή και το επίπεδό σου και ζήτησέ μας προσφορά.

Κόκκινες σημαίες που δεν αγνοείς

Προσοχή σε προτάσεις που υπόσχονται «Έβερεστ σε λίγες μέρες» ή προγράμματα χωρίς μέρες εγκλιματισμού. Ύποπτο είναι και ένα πρόγραμμα χωρίς περιθώριο καθυστέρησης πτήσης ή καιρού, ένας οργανωτής που δεν μιλά καθόλου για ασφάλεια και υψόμετρο, και κάποιος που σου λέει ότι «δεν χρειάζεται ασφάλιση».

Στο μονοπάτι, επίμονος πονοκέφαλος, ναυτία ή ζάλη είναι ήπια συμπτώματα: τα λες αμέσως στον οδηγό και δεν ανεβαίνεις πιο ψηλά. Σύγχυση, απώλεια ισορροπίας, δύσπνοια ακόμη και ξεκούραστος ή βήχας που χειροτερεύει είναι ενδείξεις έκτακτης ανάγκης: κατεβαίνεις αμέσως με τον οδηγό και ζητάς επείγουσα βοήθεια, ακόμη και μέσα στη νύχτα. Αν ο οδηγός ή ο ξενώνας φαίνεται να υποβαθμίζει σοβαρά συμπτώματα, μην περιμένεις: ξεκίνα την κάθοδο και κάλεσε βοήθεια.

Και μια πιο ανθρώπινη σημαία: αν νιώθεις ότι σε πιέζουν να συνεχίσεις επειδή «πληρώθηκε», μην το δεχτείς. Καμία κορυφή δεν αξίζει περισσότερο από την υγεία σου.

Πώς αποφασίζεις

Ξεκίνα από τον χρόνο που έχεις και από το πόσο άνετα περπατάς πολλές ώρες. Αν έχεις περίπου μία εβδομάδα και καμία εμπειρία, το Poon Hill ή μια χαμηλότερη διαδρομή γύρω από την Ποκάρα είναι η πιο ήρεμη αρχή. Αν σου άρεσε και θέλεις περισσότερο, το επόμενο trek θα το επιλέξεις με πραγματικά στοιχεία για το πώς αντιδρά το σώμα σου.

Άσε περιθώριο στο πρόγραμμα, έλεγξε ασφάλιση και τρέχουσες απαιτήσεις, και μίλα με κάποιον που ξέρει την περιοχή. Αν θέλεις να το συζητήσουμε, πες μας ποιος είσαι ως πεζοπόρος και θα σου πούμε ειλικρινά τι ταιριάζει, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να ξεκινήσεις πιο μικρά από όσο ονειρεύεσαι.